B’alam Juyu’ chuqa’ Panab’aj Ya’ jun nimaläj qak’ayib’al k’aslemal chuqa’ qach’akulal ri qati’t qamama’, k’o ruk’ij pa ri qach’ab’äl Kaqchikel pa nik’aj ruk’u’x ri cadena volcánica richin Ixim Ulew. Chuqaq’ re nimaläj qak’ayib’al re’, e k’o jalajöj tinamït ri tajin nikichajij chuqa’ nikito’ ri rub’eyal k’aslemal ri qati’t qamama’, ri nib’an pa ruk’ux ri tikonem richin qawa’, rik’in rujunamil ixim, q’inek’, kumatz’ chuqa’ jalajöj chik taq tico’n ri e k’o pa qatinamït. Ronojel re’ xaq pa ruk’ux ri qach’akulal, ri q’ijila’ taq tzij, ri qeta’oj, ri qachomanik chuqa’ ri qab’anoj ri e k’o ruk’ij pa qak’aslemal richin ojer taq k’ij.
Ri rub’eyal k’aslemal re’ tajin nitz’iläx roma ri nisaqär ri ruk’ux k’aslemal pa tinamït, roma ri rujalojil ri kaj chuqa’ ri ruwach’ulew (cambio climático), chuqa’ roma ri taqonel taq na’oj ri amaq’. Re taq k’ulel nikib’an k’ayewal chi kij ri qachoch’ulew, qawach’ulew richin tikonem, ri qachajinem chuqa’ ri qojer taq rub’eyal k’aslemal. Rumal re’, k’atzinel niqaq’ët chuqa’ niqak’oji’ ri qeta’oj, qachomanik chuqa’ qab’eyal qayon.
Ri Kachoch Ajk’alb’e Saqb’e xusamajij jun cholb’äl richin ajk’utunel ri qak’ayib’al k’aslemal chuqa’ qach’akulal, richin nichajïx chuqa’ nito’ re taq k’ayewal. Chikixo’l re ajk’utunel re’, e k’o ri lok’oläj taq rajawal, ri taqonel rub’eyal k’aslemal ri k’a e k’o na, ri rub’eyal qamolojri’il, ri qojer taq b’anoj chuqa’ ri ruk’aslemal taq qachoch’ulew.
Ri etamab’äl ri nimol pa tak re ajk’utunel re’, nikito’ ri rub’eyal qachajinem richin ri qawa’ taq qatinamït Maya, chuqa’ nikik’oji’ ri qak’exoj etamab’äl pa kikojol ri winaqi’ richin ri tinamït. Pa ruk’ux ri qach’akulal chuqa’ qachomanik ri Maya Kaqchikel, re ajk’utunel nikito’ chuqa’ ri taq nuk’uchu’j ri nib’an pa tinamït richin nichajïx ri qachoch’ulew, ninimarisäx ri qawa’, chuqa’ richin niqab’an qachojmirisaxik chuwäch ri rujalojil ri kaj chuqa’ ri ruwach’ulew.
Translated by Adrian Mejia.


